VENEZUELA’YA ATILAN FÜZELER KÜRESEL GÜNEY’E VERİLEN MESAJDIR: “MONROE DOKTRİNİ GERİ DÖNDÜ”

Celal Eren ÇELİK

Türkiye’de merkez medya dış politikadaki stratejik gelişmeleri özellikle izleyicilerine ve okurlarına aktarmazlarken, HABER ALTERNATİF’te 28.11.2025 tarihinde yayınladığımız haberde ABD’nin Venezuela’yı vurmaya hazırlandığını hatta Venezuela Devlet Başkanı Maduro’nun ülkesini terk etmesi halinde sığınacağı ülkeler listesinin başında da Türkiye’nin geldiğini siz değerli okurlarımıza duyurmuştuk.

İLGİLİ HABER:

https://haberalternatif.com/the-washington-post-maduro-turkiyeye-siginacak/

Ve bu haberimizin üzerinden 1 aydan çok kısa bir süre geçmesinin ardından ABD dün gece itibariyle Venezuela’yı hava kuvvetleri ve füzeler ile vurmaya başladı, Venezuela OHAL ilan etti.

Peki ABD’nin Venezuela’yı vurması sadece istemediği bir rejimi devirip, çeşitli doğal kaynaklara el koyma planlaması mı yoksa bunun çok daha ötesinde küresel bir operasyonel adım ve çok katmanlı küresel bir “Mesaj” mı?

Evet o halde peşrevi çok uzatmayalım ve yazımıza geçelim,işte başlıyoruz…

***

ABD’NİN OPERASYON GEREKÇELERİNİN DERİN ANALİZİ

(Tarihsel Süreklilik – Sistemik Zorunluluk – Jeopolitik Hesap)

RESMİ SÖYLEMİN TARİHSEL “KODLARI”

ABD dış politikasında söylem ile hedef arasındaki ayrışma, özellikle Latin Amerika’da neredeyse iki yüzyıllık bir süreklilik gösterir.
“Demokrasi”, “insan hakları” ve “bölgesel istikrar” kavramları:

• Müdahaleyi ahlaki meşruiyet zeminine taşır

• Uluslararası kamuoyunda hukuki gri alan yaratır

• İç kamuoyunda maliyetleri görünmez kılar

Bu söylem seti:

• 1954 Guatemala

• 1973 Şili

• 1989 Panama

• 2002 Venezuela darbe girişimi

örneklerinde neredeyse birebir kullanılmıştır.

Jeopolitik gerçek şudur ki;
ABD, Latin Amerika’da hiçbir zaman “rejimin niteliğiyle” değil, rejimin kime hizmet ettiğiyle ilgilenmiştir.

Dolayısıyla Venezuela bağlamında da ABD’nin altını çizdiği “otoriterlik” vurgusu, nedenden çok araçtır.

Enerji ve Doğal Kaynaklar: Kapitalist Sistem İçin “Kabul Edilemez Sapma”

Venezuela yalnızca zengin değil, ABD açısından “tehlikeli derecede” bağımsız bir ülkedir.

Çünkü Venezuela:

• Petrolü millîleştirmiştir

• Geliri kamusal egemenlik aracı olarak kullanmıştır

• Çok uluslu enerji kartellerini dışlamıştır

Bu durum, kapitalist dünya sisteminde iki kırmızı alarmı tetikler:

1. Emsal riski
   – Diğer kaynak ülkeler için “yapılabilirlik” algısı doğar

2. Kontrol dışı arz riski
   – Enerji fiyatları ve piyasalar siyasal iradeye bağlı hale gelir

ABD açısından mesele:

Venezuela petrolünün kimin çıkardığı değil,
kimin kontrol ettiği meselesidir.

Bu nedenle operasyon:

• Maduro’yu değil

• Millî kaynak egemenliği modelini hedef alır

Çin Faktörü: “Enerji Arzı Üzerinden Küresel Güç Mücadelesi”

Çin için Venezuela:

• Basit bir tedarikçi değil

• Stratejik enerji sigortasıdır

Çin neden Venezuela’dan vazgeçemez?

1. Uzun vadeli petrol anlaşmaları
   – Çin açısından son derece stratejik olan “Spot piyasa dışı, istikrarlı arz”

2. ABD denetimi dışındaki rota
   – Deniz ve finansal yaptırımlara karşı tampon oluşturan bölge

3. Yuan bazlı ve takaslı işlemler
   – Dolar hegemonyasına dolaylı meydan okumanın Venezuela ile yapılan kapsamlı ticari anlaşmalar ile fiilen hayata geçirilmiş olması.

ABD’nin Venezuela’yı vurması:

• Çin’in yalnızca petrolünü değil

• Enerji jeopolitiğini hedef almak demektir

Bu bağlamda Venezuela, Çin için
Orta Doğu’ya bağımlılığı azaltan kilit taştır.

Neo-Monroe Doktrini: Sert Güçle Yeniden İlan

ABD açısından “Kapağını kaldırdığı” Venezuela dosyası,
Monroe Doktrini’nin 21. yüzyıl güncellemesidir.

Klasik Monroe (1823):

“Avrupa Amerika kıtasına karışamaz.”

Neo-Monroe (2020’ler):

“Çin ve Rusya, Batı Yarımküre’de
stratejik aktör olamaz.” demektedir.

Bu operasyon:

• Bölge ülkelerine

• Küresel Güney’e

• Çin ve Rusya’ya

aynı anda mesajdır.

Mesaj nettir:

“Latin Amerika, çok kutupluluğun serbest alanı değildir ve ABD Latin Amerika’yı nüfuz alanın olarak kimse ile paylaşmamaya kararlıdır.”

Sistemik Hedef: Devletçi ve Millî Kalkınma Modellerinin Tasfiyesi

Venezuela örneği:

• Kamu mülkiyeti

• Enerji egemenliği

• Batı dışı finansman

üzerine kuruludur.

ABD için bu model:

• Kontrol edilemez

• Kopyalanabilir

• Sistem dışı

bir tehdittir.

Dolayısıyla operasyon:

• Sadece Venezuela’ya değil

• Benzer yolu düşünen tüm ülkelere yöneliktir

• ABD’nin operasyonu:

• Rejim değişikliği değil, sistem disiplinidir

• Askeri değil, jeoekonomiktir
• Bölgesel değil, küreseldir

***

VENEZUELA’NIN ÇİN–RUSYA BLOĞU İÇİN STRATEJİK DEĞERİ

(Enerji, Askerî Denge, Küresel Meydan Okuma)

Çin Neden Geri Adım Atamaz?

Çin açısından Venezuela:

• Enerji güvenliği

• Finansal bağımsızlık

• Küresel itibar

üçgeninin kilit düğümüdür.

Geri adım atmak:

• ABD’nin askeri baskısını emsal kabul etmek

• Küresel Güney’deki ortaklara “sizi koruyamam” demek

• Kuşak-Yol’un Latin ayağını zayıflatmak

anlamına gelir.

Bu nedenle Çin için Venezuela:

Kaybedilirse telafisi olmayan bir cephedir.

Rusya’nın Manevra Alanı: Sınırlı Ama Kritik

Rusya Venezuela’yı:

• ABD’ye karşı asimetrik baskı noktası

• Küresel pazarlık kartı

• Jeopolitik denge unsuru

olarak görür.

Ancak Rusya:

• Doğrudan askeri çatışmadan kaçınır

• Dolaylı destek (silah, danışman, istihbarat) verir

• Dosyayı ABD ile küresel pazarlıkta kullanır

Venezuela, Moskova için:

“Tüm gücü ile arkasında durulacak değil, pazarlıkta elde tutulacak” bir pozisyondur.

ABD’nin Kırmızı Çizgileri

ABD açısından kabul edilemez olanlar:

1. Çin’in kalıcı askeri/lojistik varlığı

2. Yuan bazlı enerji ticaretinin kurumsallaşması

3. Rus askeri altyapısının Karayipler’e yerleşmesi

4. Latin Amerika’da çok kutuplu blok oluşumu

Bu nedenle ABD:

• Krizi tırmandırma riskini göze almıştır

• Askeri gücü erken ve sert kullanmıştır

Venezuela:

• Çin için enerji sigortası

• Rusya için jeopolitik kaldıraç

• ABD için sistem dışı tehdittir

Bu çatışma:

Yerel değil,
Bölgesel değil,
Yeni dünya düzeninin Latin Amerika cephesidir.

***

Enerji – Maden – Tedarik Zinciri Savaşları

(Petrolün jeopolitiği → finansın jeoekonomisi → tedarikin jeostratejisi)

Venezuela enerji denkleminde “rezerv” değil, “rejim” esastır

Venezuela’yı küresel çatışma düğümü yapan şey yalnızca rezerv büyüklüğü değil; rezervin hangi egemenlik rejimiyle yönetildiğidir. Devletçi/millîleştirilmiş model, enerji gelirini yalnızca piyasa metaı olmaktan çıkarıp stratejik güç enstrümanına dönüştürür. Bu, büyük güçler açısından “arz” sorunu kadar “kontrol” sorunudur.

Bu yüzden hava/füze saldırısı düzeyine çıkan bu tip krizlerde enerji altyapısı üç hedefe bağlanır:

1. Üretim-ihracat kapasitesini kısa vadede felç etmek,

2. Gelir akışını keserek devletin iç direnç kapasitesini düşürmek,

3. “Sonraki düzen” için mülkiyet ve işletme rejimini yeniden yazmak.

Bu mantık, 1953 İran (Anglo-İran Oil), 1990–91 Irak/Kuveyt, 2003 Irak ve 2011 Libya gibi örneklerde farklı yoğunluklarda tekrar eder: petrol, her zaman “sebep” olmayabilir; ama çoğu kez sonucu belirleyen ana kaldıraçtır.

“Yaptırım + finans + sigorta” üçlüsü: modern tedarik savaşı

Bugünün enerji savaşları, salt askeri değildir; sigorta, finansman, tanker takibi, bayrak/filo kısıtları gibi araçlarla yürür. Venezuela örneğinde bu, ihracatın yönünü ve biçimini dönüştürmüştür:

• Reuters’in daha önceki verilerine göre Venezuela’dan çıkan ham petrol ihracında Çin en büyük alıcı konumundadır (Bazı dönemlerde çok belirgin şekilde Çin’in bu yüksek alımları dikkat çekmektedir.).

• Yakın tarihli pek çok haberde Venezuela petrol ve ticaret hacmi içerisinde Çin’in payının çok yüksek seviyelerde olduğu; sevkiyat verilerinde Çin limanlarına giden hacmin öne çıktığı aktarılmaktadır.

• Yaptırımlar ve denetim baskısı arttıkça sevkiyatların bir kısmının ara duraklar/yeniden etiketleme gibi pratiklerle sürdürüldüğüne dair dair raporlamalar var. Örneğin Venezuela’dan çıkan petrol yüklü tankerlerin Malezya limanlarında çeşitli “Ara duraklar” belirleyip, bu duraklarda yeniden etiketleme ve bayraklama gibi işlemler ile Çin’e “Malezya tankeri” olarak gidişinin sağlanması gibi yöntemler kullanılmakta.

• Bu tablo, “Çin’e petrol akışını kesme” hedefinin neden sadece askeri vurma ile değil, deniz-hukuk/finans/sigorta zincirinin tamamını baskılayarak yürütüldüğünü gösterir: Çin’e giden her varil, yalnız petrol değil, ABD denetimi dışındaki ödeme/lojistik ağının canlı kalması demektir.

Orinoco Kuşağı ve “Ağır petrol” Gerçeği: “Teknik Bağımlılık Jeopolitiği”

Venezuela petrolünün kritik bir bölümü ağır/extra-heavy niteliktedir (özellikle Orinoco Havzası petrolleri). Bu, iki jeostratejik sonuç üretir:

1. Rafineri bağımlılığı ve darboğaz
   Ağır petrol, belirli rafineri konfigürasyonları (coking, upgrading) gerektirir. Kimin hangi rafineri kapasitesiyle eşleştiği, “müşteri”yi stratejik hale getirir.

2. Seyreltici ve parça/servis bağımlılığı
   Üretim/satış, sadece kuyudan çıkan hamla bitmez; seyreltici, ekipman, bakım, yazılım, saha hizmetleri… Burada yaptırım baskısı, “varil başına maliyeti” yükselterek devlet kapasitesini aşındırır.

Dolayısıyla “bombardıman” sadece sahadaki hedefleri değil, bu teknik-ekonomik zinciri vurduğu ölçüde stratejiktir: altyapı hasarı, yatırım kaçışı ve hizmet zincirinin kopması yıllara yayılan üretim çöküşü üretebilir.

Altın–koltan–madencilik: “Enerji savaşının “paralel finansman hattı”

Venezuela’nın madencilik alanı, petrol dışı finansman açısından önemlidir. Özellikle de altın:

• Devlet gelirini çeşitlendirir,

• Yaptırım altında alternatif takas/rezerv işlevi görebilir,

• Bazı aktörler için “gölge finans” imkânı sağlar.

Bu nedenle kriz derinleştikçe “petrol vanası” kadar altın/mineral koridorları da hedefe oturur: Çünkü petrol gelirleri kesildiğinde rejimler hayatta kalmak için “paralel gelir hatlarına” yüklenir; karşı taraf da bu hatları izole etmeye çalışır.

Operasyonel gerekçe anlatısı: “Narko-lojistik” ile “enerji rejimi”nin bağlanması

ABD tarafında son dönemde “narko kaçakçılık/tekne yükleme” gibi gerekçeler üzerinden sınırlı vuruş/operasyon meşruiyeti anlatılarının kamuoyuna taşındığı bilinen bir gerçeklik. ABD bunu devasa medya gücü ile de destekledi.
Bu tip gerekçeler iki işe yarar:

1. Müdahaleyi “savaş” değil “sınırlı güvenlik operasyonu” gibi çerçeveler,

2. Enerji hedefini doğrudan telaffuz etmeden, rejim baskısını meşrulaştırır.

Bu noktada jeoekonomik okuma şudur: “Uyuşturucu” gerekçesi, müdahaleyi başlatan kıvılcım olabilir; fakat kalıcı stratejik hedef, kaynak ve tedarik mimarisinin yeniden düzenlenmesidir.

Karayipler ve Deniz Geçiş Hatlarının Stratejik Önemi

(Deniz hâkimiyeti → Ticaret akışları → Güç projeksiyonu)

Karayipler: “Arka bahçe” değil, küresel deniz sisteminin kilit kavşağı

Karayipler, klasik literatürde ABD’nin “yakın çevresi” olarak görülür; fakat 21. yüzyılda burası aynı zamanda:

• Atlantik’in batı giriş-çıkışı,

• Panama Kanalı’na erişim hattı,

• ABD Körfez kıyısı rafineri/liman sisteminin güvenlik çeperi,

• Güney Amerika’nın kuzey enerji ihracatının ana çıkış kapısıdır.

Yani Karayipler, yalnız “bölgesel” değil; küresel ticaretin sinir uçlarına temas eden bir deniz havzasıdır. Bu yüzden Venezuela krizi, askeri anlamda bir “sınır olayı” olmaktan ziyade deniz gücü rekabetinin parçasına dönüşür.

Panama Kanalı ve “Geçiş Ekonomisi”: “ABD–Çin rekabetinin lojistik omurgası”

Panama Kanalı, dünya ticaretinin ana arterlerinden biridir. Kanalın “kimin kontrolünde” olduğu kadar, kanala giden yaklaşımların güvenliği de önemlidir. Karayipler’de gerilim yükseldiğinde:

• Sigorta primleri artar,

• Rota ve bekleme maliyetleri yükselir,

• “Savaş riski” navlun fiyatlarını yukarı iter,

• Ticaret akışlarında gecikme ve fiyat şokları tetiklenir.

Bu şoklar, Çin gibi üretim-dev lojistik bağımlılığı yüksek aktörleri dolaylı cezalandırma aracına dönüşebilir. Yani Venezuela’ya yönelik baskı, eşzamanlı olarak Çin’in ticaret maliyetlerini de hedefleyebilir. Zira Karayipler’de yaşanan son gerilimde Çin açık ve güçlü biçimde Venezuela’nın yanında yer almıştı. 

Denizden kuşatma/denetim: “Ambargo”nun modern adı”

Deniz gücü, yaptırımlarla birleştiğinde “kara işgali” olmadan da sonuca giden bir model üretir:
Deniz kontrolü + seçici kesme + tanker/liman baskısı.

Yakın haber akışında:

• ABD Venezuela’yı vurmaya başladıktan kısa süre sonra Caracas’ta patlamalar ve alçak uçuşlar bildirilirken, ABD’nin hava sahası riskleri nedeniyle Amerikan uçuşlarına yasak getirdiği gibi haberler de ajanslara düştü.; bu, krizin havacılık/denizcilik risk primi üzerinden ekonomik etki ürettiğini bize açıkça göstermekte.

Bu tür adımlar, savaşın “ticari hayatı” hedefleyen yüzüdür: devletlerin gelir üretme kapasitesi, sadece üretimle değil güvenli lojistikle mümkündür.

ABD’nin Karayip Mantığı: “Güç projeksiyonu ve caydırıcılık tiyatrosu”

ABD’nin Karayipler’de üstünlüğü sadece coğrafi yakınlıktan gelmez; güç projeksiyonu mimarisinden gelir:

• İstihbarat–gözetleme–keşif (ISR) ağı,

• Deniz devriye ve hava unsurlarıyla “sürekli görünürlük”,

• Müttefik/ortak üs ve liman erişimleri,

• Hızlı konuşlanma ve “olay yönetimi” kapasitesi.

Bu mimari, “Monroe/Neo-Monroe” çizgisinin pratikteki karşılığıdır: krizi tırmandırma eşiğini Washington belirlemek ister. (Bu, Venezuela açısından “egemenlik ihlali”, ABD açısından “bölgesel düzen” anlatısına bağlanır.)

Çin ve Rusya için Karayipler: “Sembolik meydan okuma mı, gerçek cephe mi?”

Çin açısından Karayipler:

• Ticaret arterlerinin risk primi demektir,

• Latin Amerika’daki ekonomik ağlarının kırılganlığı demektir,

• ABD’nin “yakın çevrede sert güç” uygulayabilme kabiliyetinin canlı gösterimidir.

Rusya açısından ise Karayipler çoğu zaman:

• Doğrudan “sürekli askeri cephe” olmaktan çok,

• ABD’yle pazarlıkta “asimetrik baskı” sembolüdür.

Bu yüzden Venezuela krizi büyüdükçe, Çin “arz/ekonomi” penceresinden; Rusya “jeopolitik pazarlık/caydırıcılık” penceresinden hareket eder.

Tekrar etmek ve açıkça belirtmek gerekir ki; ABD’nin Venezuela operasyonu bağlamında

• Hedef sadece “varil” değil, varili mümkün kılan finans–sigorta–teknoloji–lojistik zinciri.

• Ve bu zincirin kalbi, Karayipler ve geçiş hatları; yani savaş, kara üstü hedeflerden çok akışın kontrolü üzerinden kazanılmaya çalışılıyor.

Uluslararası Hukuk – Meşruiyet Krizi – BM/OAS ve “Kural Bazlı Düzen” Çatlağı

(Söylem ile pratik arasındaki yapısal kopuş)

“Kural bazlı düzen” iddiasının sınırı: “Güç nerede başlar?”

Soğuk Savaş sonrası dönemde ABD ve müttefikleri, küresel düzeni “kural bazlı” olarak tanımladı. Ancak bu düzenin en kritik maddesi—gücün kullanımı—pratikte esnek bir yoruma tabi tutuldu. Venezuela bağlamında görülen şey şudur:

• Meşruiyet söylemi: demokrasi, insan hakları, uyuşturucu ile mücadele

• Güç pratiği: hava/füze kapasitesi, deniz-hava denetimi, ekonomik boğma

Bu ikilik, uluslararası hukukun metinleriyle değil, uygulanma biçimiyle ilgilidir. Hukuk, çoğu zaman güç kullanımını sınırlayan değil; sonradan gerekçelendiren bir araç olarak devreye sokulur.

BM Güvenlik Konseyi: Veto gerçeği ve işlev kayması

ABD’nin kurguladığı emperyalist küresel sistemi büyük güçler arası çatışmalarda kilitlenme üretir. Venezuela bağlamında beklenen tablo:

• ABD ve müttefikleri, acil insani/güvenlik söylemiyle hareket alanı açmaya çalışır

• Çin ve Rusya, egemenlik ve güç kullanımı yasağı vurgusuyla karşı çıkar

• Veto ihtimali, bağlayıcı karar üretimini fiilen durdurur

Sonuç: BM, krizi önleyen değil, krizin sahnesi haline gelir. Bu, “kural bazlı düzen”in merkezinde yer alan kurumun etkisizleşmesi demektir.

OAS: “Bölgesel Meşruiyetin Kırılganlığı”

Organization of American States (OAS)

teoride Latin Amerika’nın kolektif iradesini temsil eder; pratikte ise ABD’nin ağırlığından bağımsız davranmakta zorlanır.

Venezuela krizi, OAS için iki yönlü bir sınavdır:

1. Bölgesel istikrar adına sert güç kullanımına göz yummak

2. Egemenlik ilkesini savunup ABD çizgisine mesafe almak

Her iki tercih de OAS’ın kurumsal bütünlüğünü zorlar. Bu yüzden OAS kararları, krizi çözmekten çok tarafların pozisyonunu meşrulaştırma işlevi görür. Zira OAS “Bölgesel” ama “Merkeze” bağımlı bir yapılanmadır. Kendi alternatif kurumsal yapılarını oluşturamamış buna müsaade de edilmemiş,askeri ve ekonomik işbirliklerini üye ülkeler bazında organize edebilmiş bir yapı değildir. Dolayısı ile tıpkı NATO gibi, tıpkı NAFTA gibi ABD’nin “Emperyalist Küresel Sömürü Hiyerarşisi” sistematiğini meşrulaştıran bir yapıdan ibarettir.

Meşruiyet söylemi ile güç pratiği arasındaki kopuş:

Venezuela örneği, daha geniş bir kırılmayı bizim için görünür kılar:

• Hukukun evrensel olduğu iddia edilir

• Güç seçici kullanılır

• Meşruiyet sonuçlara göre üretilir

• Yani; hukuk, çatışmayı frenleyen değil,emperyalist küresel güçler yani “MERKEZ” için çatışmanın meşrulaştırma aracı olarak kullanılmakta ve bu işlevi yerine getirdiği ölçüde “Kabuledilebilir ve uygulanabilir” kılınmaktadır.

Bu kopuş, Küresel Güney’de şu algıyı pekiştirir:

“Kurallar ve daha geniş kapsamda hukuk, güçlüler için esnek; zayıflar için katıdır.”

Bu algı, yalnız Venezuela değil; Afrika’dan Orta Doğu’ya uzanan geniş bir coğrafyada bulunan “KÜRESEL GÜNEY ÜLKELERİ” için çok kutuplu arayışları hızlandırır.

***

Kısa–Orta–Uzun Vadeli Senaryolar

Senaryo A — “Sınırlı Vuruş + Pazarlık”

ABD, askeri gücü kısa ve seçici kullanır; hedef, masaya güçlü oturmaktır.

Kısa vadede sonuçlar:

• Enerji/askeri altyapıya sınırlı hasar

• Venezuela yönetimine “maliyet gösterimi”

• Diplomasinin arka kanallardan hızlanması

Orta vadede:

• Yaptırımların kısmi yeniden düzenlenmesi

• Enerji ihracatında “kontrollü açılma”

• ABD’nin “krizi yöneten aktör” rolü

Risk:
Venezuela’nın geri adım atmaması halinde bu senaryo istikrarsız hale gelir ve tırmanmaya açık kalır.

Senaryo B — “Aşamalı Tırmanma + Denizden Boğma”

Askeri baskı, deniz-hava denetimi ve ekonomik kuşatma ile genişletilir.

Kısa vadede:

• Sigorta/navlun maliyetleri yükselir

• Petrol ve altın akışları keskin biçimde düşer

• İç ekonomik stres artar

Orta vadede:

• Devlet gelirleri çöker

• Sosyal gerilimler derinleşir

• Bölgesel ticaret aksar

Uzun vadede:

• Venezuela, fiilen denizden izole bir ekonomi haline gelir

Risk:
Bu yol, insani krizi büyütür ve bölgesel yayılma ihtimalini artırır; ABD için maliyetlidir ama “sonuç alıcı” olarak görülür.

Senaryo C — “Rejim Değişimi Denemesi + Parçalanma Riski”

Askeri-ekonomik baskı, iç muhalefet ve dış destekle rejim değişimini hedefler.

Kısa vadede olası sonuçlar:

• İç siyasi fay hatları zorlanır

• Kurumlar arası çözülme hızlanır

Orta vadede:

• Merkezi otorite zayıflar

• Silahlı/gruplu aktörler öne çıkabilir

Uzun vadede:

• Devletin parçalanma veya kalıcı istikrarsızlık riski

• Kaynakların “kontrolsüz özelleşmesi”

Risk:
Libya benzeri bir sonuç: Rejim gider ama devlet geri gelmeyebilir.

***

Çin ve Rusya’nın Dolaylı Karşı Hamleleri

(Sahaya girmeden denge kurma)

ÇİN:

• Enerji alımlarını dolaylı rotalar üzerinden sürdürme

• Finansal destek ve takas mekanizmalarını genişletme

• Diplomatik baskıyı çok taraflı platformlara taşıma

RUSYA:

• Venezuela’ya askeri-teknik destek (danışmanlık, ekipman)

• Küresel konularda ABD’ye asimetrik baskı

• Venezuela’yı pazarlık başlığına dönüştürme

Ortak çizgi:
Çin ve Rusya’nın ortak çizgisi “Doğrudan ABD ile çatışmadan kaçınma; fakat geri adım atmadan maliyeti yükseltme” stratejisi olacaktır.

***

SONUÇ VE TARİHSEL FİNAL

Venezuela Operasyonu ve Periferiler Birliği Teorisi’nin Tescili

(Zorluk–Zorunluluk Paradoksu’nun Jeopolitik Doğrulanışı)

Venezuela dosyasının gösterdiği çıplak gerçek

ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri–ekonomik–jeostratejik operasyonu, bu analiz boyunca ortaya konduğu üzere:

• Bir rejimle sınırlı değildir

• Bir ülkeye özgü değildir

• Geçici bir kriz değildir

Bu operasyon, küresel sistemin işleyiş mantığını bir kez daha teyit etmiştir:

Merkez, periferinin bağımsızlaşmasına izin vermez.
İzin vermediğinde yalnızca baskı uygulamaz; gerekirse güç kullanır.

Venezuela örneği, Küresel Güney ülkelerine şu mesajı net biçimde vermiştir:

• Kaynaklarını millîleştirirsen

• Batı dışı bloklarla stratejik ittifak kurarsan

• Enerji, finans ve güvenlik alanlarında özerklik inşa etmeye kalkarsan

yalnız kalırsın ve hedef olursun.

Allende’den Venezuela’ya: “Latin Amerika’nın kesintisiz Kader Hattı”

Bu tablo, tarihsel olarak yeni değildir. Son kitabımız Milliyetçi Demokratik Sol ve Ulusların Çıkışı kitabında ayrıntılı biçimde ortaya koyduğumuz üzere:

• Şili / Allende deneyimi

• Chicago Boys eliyle neoliberalizmin ihracı

• Monroe Doktrininin askeri ve ekonomik uygulanışı

• IMF–Dünya Bankası–çok uluslu şirket üçgeni

Latin Amerika’da bağımsız kalkınma denemelerinin sistematik olarak tasfiye edildiğini göstermiştir.

Venezuela’ya yapılan bugün şudur:

Allende’ye yapılanın,
21. yüzyıl teknolojisi ve çok kutuplu korkularla
yeniden sahnelenmiş halidir.

Wallerstein’in teorisinin sınırı ve kırılma eşiği

Immanuel Wallerstein’in:

• Merkez – Yarı Periferi – Periferi
  şeması, sistemi doğru tarif eder;
  ancak çıkış yolunu tarif etmez.

Venezuela krizi bize şunu açıkça göstermiştir:

• Tek tek ülkelerin “yarı periferiye tırmanma” çabası

• Tekil millî kalkınma hamleleri

• Yalnız başına yürütülen anti-emperyalist pozisyonlar

askeri, ekonomik ve kurumsal baskı karşısında sürdürülemezdir.

Dolayısıyla mesele artık şudur:

Periferiden merkeze tek tek çıkış mümkün değildir.

Periferiler Birliği Teorisi: “Zorunluluğun Adı”

MİLLİYETÇİ DEMOKRATİK SOL VE ULUSLARIN ÇIKIŞI kitabımızda kavramsallaştırdığımız PERİFERİLER BİRLİĞİ TEORİSİ, Venezuela operasyonu ile birlikte artık bir entelektüel önerme değil, tarihsel zorunluluk haline gelmiştir.

Bu teori şunu söyler:

• Küresel Güney ülkeleri tek tek değil, birlikte hareket etmek zorundadır

• Askerî, ekonomik ve kurumsal alanlar eş zamanlı inşa edilmelidir

• Alternatifler sembolik değil, işlevsel olmak zorundadır

Bu bağlamda:

• Alternatif IMF / Dünya Bankası

• Alternatif NATO benzeri güvenlik mimarisi

• Alternatif ticaret–enerji–finans ağları

lüks değil, hayatta kalma mekanizmalarıdır.

Zorluk ve Zorunluluk Paradoksu’nun Jeopolitik Doğrulanışı

Venezuela örneği, yine MİLLİYETÇİ DEMOKRATİK SOL VE ULUSLARIN ÇIKIŞI kitabımızda özgün biçimde akademik literatüre katkı verdiğimiz ve detayları ile  tanımladığımız “ZORLUK VE ZORUNLULUK PARADOKSU”nu sahada doğrulamıştır:

• Evet, Periferiler Birliği kurmak çok zordur

• Evet, farklı rejimler, çıkarlar, tarihsel güvensizlikler vardır

• Evet, merkez bu süreci sabote edecektir

Ama Venezuela bize şunu göstermiştir:

Kurulmaması daha büyük bir yıkım üretmektedir.

Yani paradoks şudur:

• Yapılması en zor olan şey

• Yapılmaması halinde en ağır bedeli doğurmaktadır

Bu nedenle Periferiler Birliği:

• İdealist bir tahayyül değil

• Gecikmiş bir stratejik zorunluluktur

Milliyetçi Demokratik Sol’un Tarihsel Haklılığı

ABD’nin Venezuela operasyonu, Milliyetçi Demokratik Sol ideolojik hattın temel önermelerini bir kez daha teyit etmiştir:

• Ulusal egemenlik olmadan demokrasi olmaz

• Ekonomik bağımsızlık olmadan siyasal özgürlük sürdürülemez

• Küresel sermaye ile “uyum” değil, denge mümkündür

• Emperyalizme karşı duruş, romantik değil yapısal olmak zorundadır

Milliyetçi Demokratik Sol:

• Ne içe kapanmacıdır

• Ne kozmopolit teslimiyetçidir

• Ne de hamasi anti-emperyalizmdir

Bu ideoloji:

Ulusların eşitler arası güç birlikteliği ile
sömürgeci olmadan
ama sömürülmeden de
küresel sistemde yer alabileceğini savunur.

Venezuela operasyonu, bu hattın teorik değil, pratik olarak haklı olduğunu bir kez daha göstermiştir.

MİLLİYETÇİ DEMOKRATİK SOL VE ULUSLARIN ÇIKIŞI KİTABI SİPARİŞ LİNKİ:

https://kitapalternatif.com/milliyetci-demokratik-sol-ve-uluslarin-cikisi—quot-sinirli-sayida-imzali-on-siparis-quot-

Nihai Analiz Sonucu:

Bu analiz dosyasının vardığı tarihsel sonuç nettir:

• Venezuela bugün vurulmuştur

• Ama asıl hedef Küresel Güney’in çıkış ihtimalidir

• Bu ihtimalin tek gerçekleşme ihtimali ise Periferiler Birliğidir

Ve bu birlik:

• Kendiliğinden doğmayacaktır

• Liderlik, fikir ve kurumsal cesaret gerektirir

Bu noktada Türkiye’nin:

• Jeopolitik konumu

• Tarihsel hafızası

• Devlet geleneği

• Çok yönlü diplomasi kapasitesi

onu merkez ülke adayı haline getirmektedir.

Venezuela’ya atılan füzeler, yalnızca bir ülkeyi değil;küresel sistemde “başka bir yol” ihtimalini hedef almıştır.
İşte tam da bu nedenle, Milliyetçi Demokratik Sol ve Periferiler Birliği Teorisi artık bir tercih değil,
ulusların çıkışı için tarihsel bir zorunluluktur.

Sonuç açık ve nettir…